أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

145

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

مسكن ابراهيم گفتند كه : بسوس « 1 » بود از زمين اهواز و گفته‌اند : به زمين بابل بود و آن « 2 » زمين نمرود كنعان بود . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 125 ] وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْعاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ ( 125 ) و ياد كن اى محمّد چون كرديم ما خانه را كه آن كعبه است جاى بازگشتن و ملجأ و پناه‌گاهى كه از جوانب قصد او كنند و بطواف و زيارت او آيند و چندانكه آيند ازو سير برنيايند هيچ كس از آنجا باز نگردد الّا كه تمنّاى آن كند كه ديگر باره با آنجا شود خانهء كه آن را مأمنى نهاده‌ايم كه هر كه جنايتى كند و در حرم گريزد وى را در حرم نرنجانند و قصاص نكنند بلكه طعام و شراب بر او تنگ گردانند تا بيرون رود و قصاص كنند ، و اگر در حرم گناهى كند كه مستوجب حدّ گردد هم در آنجايش حدّ بزنند از بهر آنكه انتهاك حرمت حرم كرده است ، و فراگرفتند از مقام ابراهيم نماز - گاهى و اگر بلفظ امر خوانند معنى آن بود كه : گفتيم ما كه : فراگيريد از مقام ابراهيم نمازگاهى ، و آن سنگى است كه نشان پاى ابراهيم بر آنجاست « 3 » . در خبر آمده است كه روزى رسول صلى اللّه عليه و آله بمقام ابراهيم عليه السّلام بگذشت با يكى از صحابه ، صحابى گفت : يا رسول اللّه نه اين مقام پدر تست ابراهيم ؟ - رسول گفت : بلى ، گفت : چرا در نماز روى بوى نيارى ؟ - گفت : خداى نفرموده است ، راوى خبر گويد كه : اين روز بشب نيامد تا كه اين آيت آمد . [ وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى ] پيغمبر از بيت المقدس روى با كعبه كرد « 4 » گفته‌اند كه : مقام ابراهيم حرم است . قتاده گفت : آنجاست كه امروز نماز مى - كنند درو يعنى دو ركعت نماز طواف ، و گفته‌اند : آن سنگ است كه نشان پاى ابراهيم در آنجا بماند چون پاى برو « 5 » نهاد . و آن چنان بود كه خداى تعالى ابراهيم را فرمود

--> ( 1 ) - در بعضى نسخ : « و گفته‌اند » . ( 2 ) - در بعضى نسخ : « و او از زمين » . ( 3 ) - در غالب نسخ : « بر آنجا ظاهر است » . ( 4 ) - در غالب نسخ : « از بيت المقدس سوى بكعبه آوردند . ( 5 ) - در بعضى نسخ : « بر آن » و در بعضى ديگر : « به دو » .